Vanggewasbeheer: vanggewassen walsen

MAYOR Prismenwalze® walst een berijpt vanggewas

Vanggewassen bewerken conform de nieuwe GLB-voorwaarden van 2023

Het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) eist vanaf de herfst van 2023 een minimale bodembedekking van 80% van de akkerbouwgrond in de winter (zie GLMC 6, minimale bodembedekking, in uw deelstaat). Een mogelijkheid om hieraan te voldoen is de teelt van vanggewassen. Verder verplicht de Düngeverordnung (Duitse mestverordening) in met nitraat of fosfaat belaste gebieden tot de teelt van vanggewassen vóór zomergewassen, als die met stikstof of fosfaat moeten worden bemest. De regels moeten de anders onbeschermde bodem in de winter beschermen tegen erosie en uitspoeling van voedingsstoffen. In het algemeen zou het vastleggen van voedingsstoffen door de teelt van vanggewassen, gezien de hoge prijzen van meststoffen en de mogelijke gevolgen voor het milieu, in het belang van iedere landbouwer moeten zijn.

Waar moet u daarbij op letten en hoe kunt u zich op de nieuwe situatie voorbereiden?

Vanggewassen bedekken, beschaduwen en doorwortelen de bodem, activeren het bodemleven, verbeteren de lucht- en waterhuishouding, bouwen humus op en verhogen de bodemvruchtbaarheid. Het water en de voedingsstoffen die ze tijdens de groei verbruiken, geven ze bij de vertering weer terug, zodat die beschikbaar zijn voor het volgende hoofdgewas. Dat weten de landbouwers allemaal, en velen doen het ook al. Nu wordt het wettelijk verplicht.

Door de Prismenwalze® opengebroken stengels van een vanggewas met rijp, ernaast een blauwe meetlat

De nieuwe uitdaging is om de bodem conform de wet bedekt te houden en de planten van de vanggewasmengsels tijdig zo te verkleinen en in te werken dat ze bij de zaai van de voorjaarsgewassen niet meer hinderen.

Daarvoor moet al de zaai van het vanggewas zo zorgvuldig mogelijk gebeuren, om een gelijkmatig, weelderig en dicht gewas van ten minste 4 verschillende plantensoorten – hoe meer, hoe beter – te vestigen, ook bij droogte. Meestal is walsen met de Prismenwalze® (prismawals) nuttig en zinvol om het water in de bodem te houden. De plantenveredelaars bieden zeer goede mengsels aan die ook met weinig water toekunnen.

Van de nood een deugd maken

Vlinderbloemigen in het mengsel binden stikstof, die direct beschikbaar is en de groei van het vanggewas bevordert. Ze verbeteren de vertering van het stro en benutten de voedingsstoffen uit organische mest zeer goed. Dat geldt ook voor de minerale meststoffen kali, fosfor en kalk. Al deze stoffen worden door de vanggewassen opgenomen en later, na de vertering, weer afgegeven aan het volggewas. Een ideale kringloop.

Bij de bloei moet het gewas dan met de Prismenwalze® plat worden gewalst, zodat er geen zaad wordt gevormd en de stengels niet verhouten. Eén werkgang is genoeg, en de planten moeten dan voorlopig zo blijven liggen. Planten zoals klaver of zomerwikke kunnen dan verder groeien, omdat ze meer licht krijgen. Zolang er geen zaad wordt gevormd, is dat geen probleem.

Geen grondbewerking

Het is belangrijk dat de wals niet in de bodem ingrijpt, omdat dan de kiemrust van de onkruidzaden en het uitgevallen graan in de bodem zou worden doorbroken. Tijdens de winterrust is dat geen voordeel. Daarom is een dicht vanggewas nodig, en daarom is ook de messenwals minder geschikt, omdat die gemakkelijker in de bodem snijdt.

Vanggewasbeheer – videoVideo · YouTube (opent in een nieuw tabblad)

Gewalste, verkleinde resten van het vanggewas bedekken de bodem

Gewalste planten bedekken de bodem

Na het walsen moeten de planten gewoon op de bodem blijven liggen en die bedekken. Dat beschermt tegen verdamping van water en uitdroging van de bodem. De GÜTTLER Prismenwalze® prikt in de stengels en breekt ze open. Zo verteren ze beter, maar bedekken ze toch de bodem. Op deze manier voeden de planten de micro-organismen in de bodem, activeren ze het bodemleven sterker en verhogen ze zo de bodemvruchtbaarheid, inclusief humusopbouw. Dat zorgt er op middellange en lange termijn weer voor dat de gronden bij droogte langer standhouden, omdat de humus water kan vasthouden en bij droogtestress aan de planten afgeeft.

Als de vanggewassen te fijn worden gehakseld, verteren ze te snel en dreigen de voedingsstoffen uit te spoelen. Ze gaan dan verloren voor het volggewas. Met het oog op de kosten van meststoffen en de stikstofplafonds moet dat worden vermeden. Overigens: de bladeren van sommige vanggewassen geven bij de omzetting van de organische massa stikstof af, zonder dat die in de stikstofbalans hoeft te worden meegeteld.

Walsen bij vorst

Bij vorst of afwisselend vriezen en dooien is de volgende walsgang zinvol. Door de vorst breken de stengels nog beter open. Wie het vanggewas bij de bloei heeft gewalst (zie boven), kan de al liggende planten nu met de GÜTTLER-wals in kleine stukjes breken. Iets later, na de wettelijk vastgelegde data en kort voor de geplande zaai, kunnen de resten van het afgestorven, verkleinde vanggewas zeer goed worden ingewerkt.

Een ander voordeel van walsen bij vorst met de GÜTTLER® Prismenwalze® is het ‘glyfosaateffect’. Dankzij de 305 prismapunten per vierkante meter raken onkruiden en ook doorgegroeid uitgevallen graan bij het walsen bij vorst beschadigd en sterven ze af. Het effect is vergelijkbaar met de inzet van het totaalherbicide, dat dankzij de Prismenwalze® kan worden uitgespaard. Gezien de steeds strengere eisen, algemene verboden op gewasbeschermingsmiddelen en de hoge doelen voor de vermindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is dat een groot voordeel.

Succesvol vanggewasbeheer – webinar 2024 met Hans Güttler & Hans Koch (BayWa)Video · YouTube (opent in een nieuw tabblad)